Darowizna otrzymana od rodziców musi zostać zgłoszona do urzędu skarbowego, gdyż jest to wymagane przepisami prawa. Na pierwszy rzut oka formalności mogą wydawać się nieco skomplikowane, dlatego warto wiedzieć, jak postępować w takim przypadku. Dowiedz się, w jaki sposób zgłosić taką darowiznę, aby nie narazić się na problemy.
Środki finansowe przekazywane w najbliższej rodzinie mogą być zwolnione z podatku. Jednak, aby było to możliwe, trzeba dopełnić określonych formalności.
Czym jest darowizna?
Definicja darowizny została uwzględniona w art. 888 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Określa on, że to pojęcie odnosi się do przekazania bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego z własnego majątku. W praktyce oznacza to, że darowizną jest przekazanie pieniędzy lub rzeczy, która w ten sposób zmienia właściciela. Dotyczy to także określonych praw np. do lokalu spółdzielczego lub użytkowania wieczystego.
Darowizna a podatek – to musisz wiedzieć
Warto wiedzieć, że wyróżnia się trzy grupy podatkowe, do których zalicza się osoby o określonym stopniu pokrewieństwa. W każdej z nich obowiązują kwoty wolne od podatku. Jeśli więc darowizna nie przekracza określonego limitu, nie ma obowiązku jego zapłaty. W poniższej tabeli znajdziesz szczegółowe informacje na ten temat.
| Grupa 1 | Grupa 2 | Grupa 3 | |
|---|---|---|---|
| Wśród niej wyróżnia się tzw. grupę 0: • małżonek, • zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki itd.), • wstępni (rodzice, dziadkowie itd.), • rodzeństwo, • ojczym i macocha, • pasierb Grupa 1: • zięć, • synowa, • teściowie, | • zstępni rodzeństwa, • rodzeństwo rodziców, • zstępni i małżonkowie pasierbów, • małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, • małżonkowie rodzeństwa małżonków, • małżonkowie innych zstępnych, | • osoby nieuwzględnione w pozostałych grupach | |
| Kwota wolna od podatku w 2024 r. | 36 120 zł | 27 090 zł | 5 733 zł |
Wszystkie darowizny przekazywane w ramach grupy 0 są zwolnione z podatku bez względu na ich wysokość. Oznacza to, że nawet po przekroczeniu określonej kwoty nadal możliwe jest korzystanie ze zwolnienia.
Ważne! Aby nie płacić podatku za darowiznę powyżej 36 120 zł w grupie 0, należy w ciągu 6 miesięcy od momentu powstania obowiązku podatkowego zgłosić ten fakt w urzędzie skarbowym na formularzu SD-Z2. Pieniądze muszą być przekazane na rachunek obdarowanego lub przesłane przekazem pocztowym. Zwolnienie z obowiązku podatkowego nie jest więc możliwe w przypadku, gdy darowizna została wręczona w formie gotówki.
Trzeba także pamiętać o tym, że wszystkie darowizny otrzymane od tej samej osoby sumują się. Pod uwagę brany jest okres 5 lat, które poprzedzają rok otrzymania ostatniej z nich. W takim przypadku podstawą opodatkowania jest suma wszystkich darowizn.
Jak wypełnić formularz SD Z2 zgłoszenia darowizny?
Poniżej znajdziesz instrukcję wypełniania formularza SD Z2 krok po kroku. Dzięki niej będzie to o wiele łatwiejsze.
• Najważniejsze informacje o darowiźnie i dane identyfikacyjne:
- w lewym górnym rogu należy wpisać numer PESEL lub NIP,
- w pkt. 4 uzupełnić datę otrzymania darowizny,
- w pkt. 5 wpisać datę powstania obowiązku podatkowego (przekroczenia określonego limitu).
• Część A – miejsce i cel składania zgłoszenia:
- w pkt. 6 wpisać nazwę urzędu skarbowego, w którym zostanie złożony wniosek,
- w pkt. 7 zaznaczyć, czy jest to dokument składany po raz pierwszy, czy też korekta poprzedniego.
• Część B – dane identyfikacyjne i aktualny adres zamieszkania podatnika:
- w pkt. od 8 do 23 należy uzupełnić m.in. imię i nazwisko, imiona rodziców, datę i miejsce urodzenia, adres zamieszkania osoby składającej zgłoszenie.
• Część C – dane identyfikacyjne i ostatni adres zamieszkania spadkodawcy, darczyńcy lub innej osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy lub prawa majątkowe:
- w pkt. od 24 do 39 należy uzupełnić dane osoby przekazującej darowiznę m.in. imię i nazwisko, datę urodzenia, imiona rodziców, kraj i miejscowość zamieszkania.
• Część D – tytuł nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych:
- należy zaznaczyć, jakie jest źródło praw majątkowych lub własności rzeczy, a w przypadku darowizny jest to pkt. 6.
• Część E – nieodpłatne zniesienie współwłasności i tytuły określone w art. 1A ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn:
- ten punkt dotyczy wyłącznie osób, które w części D zaznaczyły pole nr 9, dlatego w przypadku darowizny należy pominąć ten krok.
• Część F – rodzaj dokumentu potwierdzające nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych:
- należy zaznaczyć odpowiednie pole:
- oświadczenie o przyjęcie spadku,
- testament,
- prawomocne orzeczenie sądu,
- umowa,
- ugoda,
- inny dokument,
- zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia,
- europejskie poświadczenie spadkowe,
- w przypadku darowizny przekazanej na podstawie umowy sporządzonej w formie pisemnej należy zaznaczyć pole pkt. 48, a gdy jej nie ma to pkt. 50,
- dokumentem potwierdzającym przekazanie i przyjęcie darowizny może być np. wyciąg z rachunku bankowego, którego nie trzeba załączać, ale należy nim dysponować w razie wezwania przez organ skarbowy.
• Część G – dane dotyczące nabytych rzeczy lub praw majątkowych:
- należy zaznaczyć odpowiednią rubrykę wskazującą na to, co było przedmiotem darowizny:
- spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o określonej powierzchni użytkowej i numerze księgi wieczystej,
- lokal mieszkalny będący odrębną nieruchomością wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej o określonej powierzchni użytkowej i numerze księgi wieczystej,
- nieruchomość niezabudowana o określonej powierzchni i numerze księgi wieczystej (zaznaczyć, czy jest to własność, czy wieczyste użytkowanie),
- nieruchomość o określonej powierzchni i numerze księgi wieczystej zabudowana budynkiem mieszkalnym o określonej powierzchni (zaznaczyć, czy jest to własność, czy wieczyste użytkowanie),
- gospodarstwo rolne o określonej powierzchni ze wskazaniem części zabudowanej budynkiem mieszkalnym oraz numerem księgi wieczystej,
- samochód osobowy o określonej marce, typie, modelu, roku produkcji i numerze rejestracyjnym,
- środki pieniężne,
- jednostki uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym otwartym lub specjalistycznym funduszu inwestycyjnym,
- w formularzu są dostępne także puste pola przeznaczone na rzeczy lub prawa majątkowe niewymienione wyżej,
- należy wpisać także:
• wielkość nabywanego udziału,
• miejsce położenia rzeczy lub wykonywania prawa majątkowego,
• wartość rynkową w dniu powstania obowiązku podatkowego, - w przypadku zaznaczenia środków pieniężnych należy wpisać nazwę banku, SKOK-u lub innego miejsca, w którym są one zgromadzone,
- w pkt. 87 niezbędne jest uwzględnienie łącznej wartości wszystkich darowizn.
• Część H – dane dotyczące stosunku osobistego nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy lub prawa majątkowe:
- należy wskazać stosunek pokrewieństwa:
• małżonek,
• zstępny,
• wstępny,
• rodzeństwo,
• pasierb,
• ojczym,
• macocha.
• Część I – sposób przekazania środków pieniężnych tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy:
- należy wskazać sposób, w jaki została przekazana darowizna:
- rachunek bankowy,
- rachunek w SKOK,
- rachunek płatniczy inny niż w banku lub w SKOK,
- przekaz pocztowy.
• Część J – uwagi składającego zgłoszenie:
- jest to rubryka, w której można umieścić istotne informacje np. takie jak adres korespondencyjny czy numer kontaktowy.
• Część K – podpis nabywcy lub pełnomocnika:
- należy uzupełnić datę wypełniania zgłoszenia, a także wpisać imię i nazwisko nabywcy i złożyć własnoręczny podpis.
Wypełniony wniosek należy złożyć w odpowiednim urzędzie skarbowym.
Jakie są konsekwencje niezgłoszenia darowizny od rodziców po przekroczeniu kwoty wolnej od podatku?
Podatnicy, którzy nie wywiążą się z tego obowiązku i nie zgłoszą faktu otrzymania darowizny od bliskich w ciągu 6 miesięcy od chwili przekroczenia limitu 36 120 zł, będą musieli liczyć się z konsekwencjami. Przede wszystkim w takim przypadku zostanie ona opodatkowana na zasadach ogólnych. Wiąże się to z koniecznością złożenia deklaracji oraz zapłacenia podatku.
Ważne! Niezgłoszenie darowizny jest traktowane jako oszustwo. Podatek, który trzeba zapłacić w takim przypadku, jest naliczany w zależności od kwoty, o jaką został przekroczony limit oraz powiązania darczyńcy i obdarowanego. Jego stawka wynosi od 3 do 20%.
Obdarowujący powinien także przedstawić źródło dochodu, które zostało przeznaczone na darowiznę. W przeciwnym razie może dodatkowo zostać obciążony podatkiem od nieujawnionych dochodów. Od dobrej woli naczelnika urzędu skarbowego zależy także to, czy naliczy karę za niedotrzymanie obowiązku zgłoszeniowego.
Gdzie należy złożyć formularz SD Z2?
Zgłoszenie otrzymania darowizny należy złożyć we właściwym urzędzie skarbowym.
Jeśli jest to:
- nieruchomość,
- użytkowanie wieczyste,
- spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu,
- spółdzielcze prawo do pomieszczenia użytkowego,
- prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
- nieodpłatne użytkowanie nieruchomości bądź służebność,
to należy to zrobić w urzędzie odpowiednim dla miejsca położenia takiej nieruchomości. W pozostałych przypadkach będzie to organ właściwy dla miejsca zamieszkania obdarowanego w chwili powstania obowiązku podatkowego.
Jak sporządzić umowę darowizny?
Umowa darowizny nie zawsze jest konieczna, jednak warto wiedzieć, w jaki sposób powinna być ona prawidłowo sporządzona. Może mieć formę zwykłego pisemnego dokumentu lub aktu notarialnego (jest on konieczny w przypadku darowizny własności i użytkowania wieczystego nieruchomości lub praw spółdzielczych).
Ważne! Gdy darowizna wymaga sporządzenia aktu notarialnego, obdarowany nie musi zgłaszać tego faktu do urzędu skarbowego. Zajmuje się tym notariusz, który przygotował dokument.
Prawidłowo sporządzona umowa darowizny powinna zawierać następujące elementy:
- datę i miejsce jej sporządzenia,
- imiona i nazwiska, adresy zamieszkania oraz numery dokumentów tożsamości obdarowującego i obdarowanego,
- oznaczenie przedmiotu darowizny,
- oświadczenie obdarowującego, że jest on właścicielem przedmiotu i nie jest on obciążony roszczeniami,
- oświadczenie obdarowującego o tym, że przekazuje nieodpłatnie darowiznę,
- oświadczenie obdarowanego, że przejmuje darowiznę,
- podpisy obu stron.
To tylko kilka z najważniejszych informacji, które powinny znaleźć się w tym dokumencie.
Darowizna na zagraniczny numer konta – co warto wiedzieć na ten temat?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami podatkowymi obywatel Polski, który mieszka na stałe za granicą i otrzymuje darowiznę od innej osoby mającej polskie obywatelstwo lub mającej stałe miejsce zamieszkania na terytorium RP, podlega polskim regulacjom prawnym. Oznacza to, że po przekroczeniu określonego limitu, musi zapłacić należy podatek (lub złożyć formularz SD Z2, jeśli darowizna pochodzi od osoby z grupy 0).
Ważne! Darowizny nie są objęte umowami pozwalającymi uniknąć podwójnego opodatkowania.
W zgłoszeniu należy uwzględnić wartość darowizny w polskiej walucie zgodnie z kursem Narodowego Banku Polskiego, który obowiązywał w dniu powstania obowiązku podatkowego.
Czy małżonkowie płacą podatek od darowizny?
Małżonkowie należą do grupy 0, co oznacza, że są zwolnienie z obowiązku podatkowego nawet po przekroczeniu limitu wynoszącego w ich przypadku 36 120 zł. Konieczne jest jednak złożenie wspomnianego już formularza w ciągu 6 miesięcy od momentu powstania obowiązku.
W przypadku darowizny między majątkami osobistymi małżonków przepisy prawa są jednoznaczne i nie ma co do nich żadnych wątpliwości. Dochodzi bowiem do przeniesienia składnika z jednego majątku do drugiego.
Zdecydowanie bardziej kłopotliwa jest darowizna z majątku osobistego do wspólnego. Jest to związane z faktem, że najważniejszą jego cechą jest bezudziałowy charakter. Oznacza to, że każdy ze składników majątku to własność obu współmałżonków. Przeniesienie prawa do własności rzeczy należącej wyłącznie do jednej osoby do wspólnego budżetu sprawia bowiem, że nadal pozostaje on jej właścicielem. W takim przypadku nie można więc mówić o darowiźnie, ale o dokonaniu nakładu na wspólny majątek.
Sporo niejasności wiąże się także z przekazaniem własności z majątku wspólnego do osobistego jednego ze współmałżonków. W takim przypadku najczęściej jednak stosuje się uchwałę Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 1991 roku (sygn. akt: III CZP 76/90). Zgodnie z nią małżonek może rozporządzać przedmiotami stanowiącymi część wspólną na rzecz majątku osobistego drugiego z nich.
Ważne! Darowizna między małżonkami nie może dotyczyć większości składników majątku wspólnego, a więc przede wszystkim nieruchomości. Obowiązuje to jednak wtedy, gdy są oni współwłaścicielami wyłącznie jednego mieszkania czy domu. W przypadku, gdy w majątku wspólnym znajduje się więcej nieruchomości, to przekazanie jednej z nich wyłącznie na rzecz współmałżonka nie powinna stanowić większego problemu.
